Денес, како што би рекле „Забрањено пушење“, е Ден на Републиката. Југославија. И, што и да речат овие новите, „поотмените“, денес е роденден на земјата која повеќе беше рес-публика, отколку која било од овие стандардизирани државички. Не архаична нација. Не древна граница. Не до крај држава на богатите. Денес е Денот на Републиката, велам и мислам како некогаш таа мисла беше дел од секојдневната нормалност, односно, ништо посебно. А денес, денес... Да, да, ве слушам во зборовите на една стара песна од „Парни Валјак“: „Заборави, Кога можат другите, Можеш и ти!“ Јас не знам, Јас не знам, Јас не знам... Кажи што Да се прави Кога паметам и подобри времиња? Кажи што да се прави Кога паметам и подобри времиња? Можеби ова. Да се сетиме и да се сеќаваме. Навистина е можно да се има бесплатно образование и бесплатно здравство, солидарни станови и станарски права, сигурни пензии, платени годишни одмори и тринаесетта плата, синдикални одморалишта и зимница, помали социјални разлики, поправедна распределба ...
| | веќе видена

(За преводот на Хаклбери Фин) Во рамки на проектот „Ѕвезди на светската книжевност“ преведов шест дела од англиски на македонски јазик. Прочитав уште толку. Сите дела што ги преведов, прочитав и разгледав, без исклучок, се ремек-дела на светската книжевност, со што се нуди извонредно богатство од литература за македонските читатели. Но овој текст го пишувам за да го свртам вниманието на едно негативно искуство што отвора многу дилеми не само за мојот превод на Хаклбери Фин од Марк Твен, туку на односот кон книжевноста воопшто. Имено, објавениот превод на кој стои моето име (Калина Малеска-Гегај) е превод што јас го извршив на колоквијален јазик, но кој потоа е лекториран и трансформиран во литературен јазик без мое одобрување, дури и без мое знаење, што сакам овде јавно да го истакнам. Овој потег, преведувачот да не се консулира за внесените измени направени буквално на сите страници од првата до последната страница на книгата, е во најмала рака непрофесионален и неетички потег. Бидејќи процесот на ...
| | веќе видена

Го сакам ГТЦ, зашто нема Врати! Кои се отвораат и затвораат, кои се отклучуваат и заклучуваат, нема работно време, од осум (8) до дваесет и два (22) ...! Таму, може да влезете и да излезете, кога сакате и од каде сакате. Кои и да сте! Од секоја страна на Градот, да ја почувствувате пријатната недоумица да сакате да бидете таму, да застанете, да седнете, да се шетате, да талкате низ неговите улици и улички, или да продолжите понатаму во сите правци, во сите широчини на Големиот Град! На исток кон квартовите и Железичката Станица, на Запад, кон Плоштадот и понатаму, кон Булеварите, на север кон Реката, покрај и преку Реката, на југ кон Паркот и народ. Собрание, и потаму! Таму можете да пристапите со сите можни механики и моторики! Рамно, по скали, по рампи, надолу или нагоре! Лесно и лагодно за секого, сами или заедно, без да го менувате вниманието! Струењето на воздухот е неговата посебна вредност, кое го модулираат промените на времето, исто како и променливоста на текот на времето на луѓето! И сите ...
| | веќе видена

Автономниот културно-социјален центар (АКСЦ) е некомерцијален алтернативен простор за независна култура и активизам. Веќе измина една година од отворањето на центарот кој за сето време беше слободна зона и домаќин на бројни изложби, перформанси, бескрајни инспиративни дебати и критички дисекции на општеството. АКСЦ беше тука да понуди покрив за бројни незаборавни моменти, а воедно и небо без граници за добрата дискусија и слободната мисла! Манифестот и роденденската програма на АКСЦ можете да го погледнете овде . Во секој случај, значењето на АКСЦ најдобро би се доловило преку колаж од изјави и впечатоци на луѓето кои непосредно беа дел од континуитетот на идејната машинерија, креацијата и организацијата на местото. Ана Јовковска: Отпорот станува изманипулиран, кога не е креативен. Идејата за подобар свет станува наивна, кога нема конкретна борба. Образованието станува стерилно, кога не оди со духовна надградба. Идеите стануваат безбојни, кога не ги следат решенија. Разбирањето е залудно, кога нема ...
сите 2 | | | веќе видена

Секој што чувал мало бебе барем десетина минути знае дека тоа собира сè од подот и го става во неговата уста. Британската концептуална уметница и мајка Ленка Клејтон го истражува ова симпатично, но и иритирачко однесување во нејзиниот проект „63 предмети извадени од устата на син ми“, проект кој ги документира сите најразлични предмети кои морала да ги извади од устата на нејзиниот син од безбедносни причини, во перидот кога тој имал од 8 до 15 месеци. Листата на предмети е неверојатна: желад, гума за џвакање, копче, карбонска хартија, креда, лампион, догорче од цигара, монети, мало дрвено човече, остри метални парчиња, билет од метро, лешник, семиња, камчиња, мали сунѓерести животни, ќесичка чај, па дури и отров за глувци. Делото на Клејтон претставува многу повеќе од обичен каталог на различни предмети. Таа го завршила проектот отприлика за осум месеци како прв „Уметник на резиденција во Мајчинството“, уметничка резиденција создадена како личен и политички став од гледна точка на мајка и креатор. ...
| | веќе видена

Велиме: суровиот човек има душа кога ги контемплира противречностите на својата суровост. Зарем не би требало да го растегнеме истиот критериум така што ќе го опфати и милостивиот човек? Бидејќи уметноста на театарот е света уметност, таа им припаѓа на глумците, а не на забавувачите. Кога глумецот ќе се впушти во забавување, би требало да знае дека тоа може да го чини живот. Кој би го ризикувал сопствениот живот за да биде забавувач? Би било навистина срамно да се убие измамник, циркузант, факир; тоа би бил чин на голема арогантност (дури и во случај забавувачот да ни ја украл жената). За ниту еден забавувач не можеме да кажеме дека заслужил казна поради своето забавништво. Но глумецот можеме сосема праведно да го обвиниме дека ни го скршил светот. Уметноста на театарот тежнее кон морална соголеност. Дотолку е спротивна на едукацијата. Едукацијата е облекување, подобро кажано, гушење во слоеви и слоеви етички украси... Постоечкиот театар нуди бројни оддишки, евтини лекови, како иронијата. Спротивност на ...
| | веќе видена

Шуштат зелени ракавици На гранки од дрворед Вечерта под пазуви нè носи По пат кој не остава трага Дождот паѓа на колена Пред прозорците избегани Дворовите излегуваат од портите И долго гледаат по нас Со ноќи исчезнува темнината Железни гранки фаќаат Минувачи за раце Само непознати оџаци Слободно чекорат по улици Просечени низ нашата несоница Во олуци ѕвездите ни гнијат Без твоите погледи река сум Која ја напуштиле бреговите Ветрот за рака ме води Твоите раце ги отсекол самракот Белите улици пред мене бегаат И прстите зазираат од моето чело Врз кое светот се запалил Зборовите во трева ми зараснале Тишината ти го разнела гласот Стварите сивиот грб ми го вртат По темнината на моето тело Опака светлина шестари Патос сум жолт Во празна соба во која седиш Само твојата сенка да ме утеши И скалило сум дрвено По кое од собата на улица излегуваш Само со сенката твоја да си поиграм Лисје сум суво Долж улиците по кои минуваш Сенката да ти ја слушнам И стена сум гола крај друмот Низ кој се ...
| | веќе видена

Уметноста на театарот е изградена на премисата дека „создавањето среќа“ не е нејзина функција. Ниту театарот воопшто поседува каква било функција. Театарот е толку есенцијален за идејата за животот, што не можеме да го компромитираме правејќи од него имитација на животот. Не можеме да го понижуваме со ритуалите на репродукцијата. Уметноста на театарот, во својата нетрпеливост кон светот, создава сопствени јазици. Впрочем, овие јазици се начин на кој публиката се прочистува од познатиот, од домашниот, од питомиот и препознатлив јазик. Смртта е преокупација на големата уметност дури и тогаш кога не е нејзина непосредна тема. Кога утилитаристите за кратко го освоија театарот, смртта стоеше во фоајето: стрпливо чекајќи; како возач. Да се влезе тивко во тој простор. Да се влезе со мисла за смртта. Да се занимава со смртта дури и тогаш кога смеата ја открива двосмисленоста на нашите страсти. Да се признае смртта. Фоајето не е неутрално. Играта на смртта секогаш е во војна со фоајето. Фоајето е театар par ...
сите 2 | | | веќе видена

Ни претстои седмото издание на Скопје постер фестивалот, некогашниот студентски конкурс, а денес збиднување кое прерасна во препознатлив, оригинален фестивал. Здружението на графички дизајнери ПЛАКАРТ, поддржани од Министерството за култура на Република Македонија и Младинскиот културен центар, се сигурни дека и овој пат ќе ги задоволат вкусовите на креативната фела. Скопје постер фестивалот останува доследен на своите претходни изданија и повторно најавува богата програма предводена од врвни имиња од светот на графичкиот дизајн. Со гордост најавуваме дека оваа година сме домаќини на Ива Бабаја - претседател на светската дизајн асоцијација Icograda и Давор Брукета – еден од најуспешните дизајнери во Југоисточна Европа, со 400 награди како признание за неговите генијални креативни проекти, Борут Вилд, еден од најинспиративните балкански дизајнери со над 100 меѓународни проекти, иницијатор на бројни успешни регионални дизајн збиднувања. Од 4.12.2014 до 20.12.2014 под мотото ``Дизајн за мир`` ќе имате можност ...
сите 14 | | | веќе видена

Дали Битола е пробен полигон за испитување на новите, ревизионистички тенденции во историјата? Ова прашање се поставува во некои извештаи од градот на конзулите ама и се наметнува од посетата што неодамна, навистина во еден брзопотезен мотив, ја видов и на Широк сокак. Минатата недела, во вторникот, на овој славен сокак можеа да се забележат Тодор Петров и неговата камарила како ја „запоседнува“ половината од главната улица, додека на отворањето на изложбата за ослободувањето на македонските градови во 1944 година и новата книга која ја издаде историчарот а која е посветена на априлската војна (1941) на тлото на Македонија дојдоа само „партизаните“, секако и други посетители, особено млади. Петров и неговите домаќини не дојдоа во Музејот, иако имаа време - тие беа на одбележувањето на денот на основањето на Костурската бригада, која исто така учествувала во чистење на Западна Македонија во 1944/1945 година од окупаторските остатоци, практично од балистите. Оваа поделба на НОВ на две различни „секции“ не е ...
| | веќе видена

„Кучињата“ лаат, идиЈотиве си „остваруваат“ - вака некако гласи модифицирано народната поговорка. Народот може и да се противи, но она што го намислил нашиот „генијален“ пастир мора да се спроведе во дело! Налудничавото нагрдување на Скопје продолжува! Турбофолк барокот ќе се залепи и на ГТЦ, веројатно и на кулите крај ГТЦ, на Градска болница... потоа може да продолжи и накај Аеродром и Карпош. Зошто па да не?! Во Аеродром и онака има премногу „празен“ простор обраснат со зеленило и со дрвја, а ниту една барокна зграда! Новата железничка станица во Скопје (а зошто не и оние старите во другите градови?), Студентскиот дом „Гоце Делчев“, Универзитетот… сите би можеле да се накитат со новокомонираниов барок! Може да се продолжи и накај Бит-пазар, па да се „стокмат“ Сули ан, Капан ан, Јахја пашина џамија, Даут пашиниот амам… Соборниот храм. Црквите низ Скопје да се претворат налик на Нотр Дам, или како Келнската катедрала „Св.Петар и уште посвета Марија“. Црквите во готика, а џамиите во рококо… Па, па, пааа…ш’о ...
| | веќе видена

Спортските новинари радо користат воена терминологија. Тие зборуваат за „тотална офанзива“ на домашниот тим, „бункерот“ кој го поставиле гостите, „снајперистите“ кои погодуваат тројки, „армијата“ навивачи, „воената состојба“ на стадионот. Понекогаш нивниот јазик е неподнослив: понекогаш како да ја пренесуваат опсадата на Сталинград, а не меч од Лигата на шампионите. Но и тоа е подобро отколку да користат термини од квантната физика. Зашто за војната човек знае по нешто.. Оние кои сè уште не знаат, ќе научат. Долг е животот, а оној кој имал несреќа да се роди, па уште и овде, ќе закачи барем две војни. Баш како војна Најпосле, спортот однесува човечки животи. Баш како војната. Човек би помислил дека барем на луѓето на Балканот им е доста од војни. Но навивачките групи постојано се во војна: со другите навивачки групи, со полицијата, со управата на клубот... Користат разна техника: од улични борби до диверзија. Момците си играат војна. Како изгледа вистинската војна, дека нема ништо привлечно во неа, можеле ...
сите 2 | | | веќе видена

Ирската уметница Руби Робин го создава својот рачно изработен накит користејќи мали парчиња природа, а кога малечките делови собрани од дивината ќе поминат низ нејзините раце, се добиваат вистински мали чуда. „Мојот рачно изработен накит е дизајниран да ѝ овозможи на тивката убавина на природата да блесне, да ја размрда имагинацијата, да предизвика чудење и да создаде микрокосмос од долго заборавени сеќавања. Го изработувам мојот накит користејќи повеќе чудни и убави куриозитети кои ги наоѓам во шумите и на планините, на дивите плажи и ливадите“, вели Робин. Веб страницата на Робин во моментов не е достапна поради редизајн, а нејзината Etsy shop е затворена, иако вели дека наскоро ќе се врати со нови парчиња накит. Во меѓувреме, повеќе парчиња накит од Руби Робин можете да погледнете овде
| | веќе видена

Легендарни се моќта и власта на музиката што таа наводно подеднакво ги има над боговите и луѓето, животните и неживите нешта. Свирењето на Орфеј го наведува владетелот на царството на мртвите да ја ослободи Евридика. Амфион со својата лира ги подига ѕидовите на Теба со седумте порти. Играта со ѕвона на Папаген ги скротува дивите ѕверови и лошите луѓе. Тамино со своите звуци на флејта ги совладува елементите за време на својата игра со вода и оган. Двата примера од Моцартовата „Волшебна флејта“, како и бројните музички обработки на приказната за Орфеј од Монтеверди преку Глук и Хајден до Лист, Стравински и Орф, сведочат освен тоа дека митската магија како таква на музиката секогаш одново ѝ давала поттик и предмет за музички дела. Од своите магиски почетоци во спиритизмот и магијата до нивните модерни прекршувања и самоогледувања во оперите на музичарите како Вагнеровата „Мајсторот пејач“ и Пфицнеровата опера „Палестрина“, музиката стоела во знакот на маѓепсаноста и опчинетоста. Колку притоа со посредство на ...
| | веќе видена

Досега на Окно во повеќе наврати претставивме илустрации за славната книга на Луис Керол „Алиса во земјата на чудата“. Видовме како оваа приказна ликовно ја збогатија Марџори Тори Дагмар Беркова и Салвадор Дали . Во оваа прилика, ги претставуваме илустрациите на словачкиот сликар и илустратор Душан Калај за „Алиса во земјата на чудата“. Калај е роден 1948 година во Братислава. Дипломирал на Школата за применети уметности во неговиот роден град. Илустрирал десетици книги за деца, но најпознат е токму по илустрациите за „Алиса во земјата на чудата“ (1991) кои ги претставуваме. За неговиот богат илустраторски опус на книги за деца ја добива престижната награда Ханс Кристијан Андерсен.
| | веќе видена

Градските власти во Гренобл, на чело со „зелениот“ градоначалник, одлучија да ги отстранат од улиците сите рекламни паноа и наместо нив да засадат дрвја, што досега не е забележано во Европа. Градската управа соопшти дека нема да го обнови договорот со рекламната компанија „JC Deko“, пренесуваат локалните медиуми. „Одлучивме да се ослободиме од рекламите во јавниот простор во Гренобл и да развиеме простор за јавно изразување“, се прецизира во соопштението. Тоа значи дека од јавниот простор во Гренобл ќе исчезнат сите 326 реклани паноа, од кои 227 со среден формат, 20 столбови и 64 билборди со површина од осум квадратни метри, кои досега заземаа вкупно 2.051 метар квадратен од јавниот простор, пишува францускиот дневен весник Експрес. Демонтирањето ќе трае четири месеци, а рекламите, барем засега, ќе бидат задржани само на натстрешниците на автобуските станици. Наместо демонотираните паноа, метрополата во ронско-алпскиот регион ветува дека ќе засади педесетина дрва до пролет. Почнувајќи од јануари, властите ...
сите 4 | | | веќе видена

Пролет – велосипед Ставаше ќебенце на багажникот од велосипедот, за да ми биде поудобно подоцна. Никогаш не запаметив, беше тоа моето бебешко ќебенце или на брат ми?! Но знам дека од него научив за денот и ноќта: имаше сонце на едната и месечина на другата страна. Тато ме носеше кај страшната сестра Вида. Нејзините инјекции најмногу болеа, а моите солзи, детски пцости и закани дека никогаш повторно нема да се вратам кај неа, и го болеа и го засмеваа татко ми. Ме враќаше дома седната на ќебенцето, внимателно избегнувајќи ги дупките и камењата на патот. Лето - врапче Ги мразев мувите и семките на лубеницата. До задоволствата со мака се стигнува! Парчето сочна лубеница е трофеј по освоената битка со мувите и семките, коишто со мака едвај успевав да ги плукнам. Никогаш не научив да плукам. - Женско си, ми велеа, женските не треба да плукаат! Од кората правев фигури што завршуваа во клунот на нашите кокошки. Кога се враќаше од работа тато ме земаше ненадејно в раце. Ме креваше високо горе: - Летај! Летај врапче! ...
| | веќе видена

1. Не знам што е поточно: дали наводниците да стојат кај зборот уметничка, или пак кај држава. Точно е, веројатно, и едното и другото, ама бидејќи овде акцентот сепак ќе биде на уметниците, тогаш подобро наводниците да ги поткрепуваат нив. Иако и државата ни е држава со наводници. Барем во културата. Но, од друга страна, ако се следат официјалните соопштенија, изјави, мислења, статистики, анкети… ние сме не само уметничка држава и асли држава, туку сме и меѓу најдобрите во светот. Во сè. Ич муабет да не правиме за економија, за бизнис клима, за едношалтерски систем, за земјоделство, за култура, за уметност, за филм… Уште некој да ни поверува! Ама важно е самите да си веруваме во сопствените соопштенија! А дал господ, има и такви што веруваат. Кај нас. 2. Некако однапред знам дека нема да има никаква практична полза во разбиструвањето на македонските културни и особено ументички „дилеми“, зашто веќе подолго време ме „притиска“ мислата дека ние всушност и не сакаме да ни биде подобро. И генерално, но особено ...
| | веќе видена

Повеќето луѓе ги доживуваат војниците речиси како според филмските клишеа: бестрашни херои на кои борбата, оружјето и насилството им се секојдневие. Сепак, зад војничките униформи често се крие еден сосема поинаков свет, кој понекогаш може да делува како тотална спротивност на војничката професија. Фотографот Девин Мичел во серијата фотографии „The Veteran Art Project“ се обидува да ја раскаже приказната за животите на војниците кога ќе ја соблечат униформата и ќе дојдат во своите домови. „Заедницата на војниците изрази интерес за мојата уметност која помага да се изразат нивните чувства додека ги живеат своите двојни животи“, вели фотографот. Користејќи го Фотошоп како алатка, Мичел креирал фотографии од униформираните воени службеници кои во исто време ги откриваат и своите тајни од другиот, „вистински“ живот.
| | веќе видена

Охола грешка Била еднаш една грешка Толку смешна толку мала Што никој не би ја ни забележал Сама себе не сакала Ни да се гледа ни да се слуша Што сè не беше измислила Не би ли докажала Дека всушност не постои Измисли простор Доказите свои во него да ги смести И време доказите да ѝ ги чува И свет доказите да ѝ ги види Сè што измисли Не беше ни толку смешно Ни толку мало Но се разбира беше погрешно Можеше ли да биде поинаку Скаменетите одеци Имало еднаш безброј одеци Му служеле на еден глас Му граделе сводови Паѓале сводовите Накриво ги граделе Ги посипал нивниот прав Ја напуштиле опасната служба Од глад се скамениле Полетале скаменети да ја најдат да ја разнесат устата Од каде гласот потекнал Летале кој знае колку И не виделе слепци Дека летаат низ самиот раб на устата Што ја бараа Зев над зевовите Бил еднаш еден зев Ни под непцето ни под шеширот Ни во устата ни во ништо Бил поголем од сè Поголем од својата големина Од време на време Темница тапата темница очајна Од очај тук и таму ...
| | веќе видена

next